هنوز هيچ‌كس نمي‌داند كه البسه نظاميان آمريكايي، پوتين‌هاي رسمي نيروي زميني آمريكا و وسايل و ادوات نظامي آنها چگونه از ميدان گمرك تهران سر در آوردند!

وقتي از اجناسي كه در مغازه‌هاي كوچك حاشيه ميدان گمرك فروخته مي‌شوند باخبر شويد ممكن است تصور كنيد گمرك واقعا يك پادگان شخصي است! تا حدي درست تصور كرده‌ايد.

فروش لباس‌هاي نظامي، قمقمه و... موارد و اجناس عجيبي نيستند! اما فروش قطب‌نما، پوتين‌هاي ضد مين، دوربين‌هاي مادون قرمز، فشنگ، پوكه، سرنيزه، لباس غواصي، كپسول اكسيژن و حتي لباس خلبانان آمريكايي و ماسك‌هاي ويژه خلباني و... تصويري از انبار يك پادگان تمام‌عيار و مدرن را در ذهن شما زنده مي‌كند!بخشي از اين وسايل و ادوات نظامي از پوشاك نظامي گرفته تا سرنيزه اسلحه‌هاي سازماني نيروهاي نظامي ايران كه در اين بازار فروخته مي‌شوند كمي منطقي به نظر مي‌رسد اما فروش لوازم و ادوات نظاميان آمريكايي كه بعضي از آنها دسته دوم هم نيستند جاي سوال دارد!

ميدان گمرك و مغازه‌هاي اطراف آن از قديم يدطولايي در فروش اين نوع اجناس داشته است. بعضي از دلالان اين منطقه در معاملات خود در زمان‌هاي نه چندان دور معامله با طرف‌ها و مبالغ بزرگي را تجربه كرده‌اند! هر چند امروز اين دلالان به نوعي بي‌كرك و پر شده‌اند اما هنوز هم وجهه خاص مغازه‌هاي گمرك وجود دارد!گويا بعضي از كالاهاي اين بازار اشتباها براي فروش به گمرك منتقل شده‌اند! قمقمه رزمنده‌اي كه اسم خودش را روي آن نوشته است! از اين دست كالاها هستند كه البته قيمت خود را دارند.فروش پوتين‌هاي نظاميان روسيه نيز در اين بازار جالب توجه است، چه كسي از اين پوتين‌هاي بلند با شكل‌هاي عجيب استفاده مي‌كند؟

فروش كپسول اكسيژن و لباس‌هاي غواصي، ساعت‌هاي نظامي آمريكايي كه قابليت فيلمبرداري هم دارندو از جمله كالاهاي عجيبي هستند كه معلوم نيست متقاضي خريد آنها چه كساني هستند؟

اما مسلم است در هر بازاري تا تقاضا براي كالاي خاصي وجود نداشته باشد عرضه‌اي هم صورت نمي‌گيرد. حالا اين سوال مطرح مي‌شود كه متقاضي خريد پوتين ضدمين، دوربين‌هاي مادون قرمز، فشنگ‌ها و سرنيزه‌هاي اسلحه‌هاي سازماني نيروهاي نظامي چه كساني هستند؟

با اينكه بسياري از مردم از فروش اينگونه كالاها درحاشيه ميدان گمرك باخبر هستند، هيچ مركز خاصي براي بررسي فروش اين كالاها در كشور فعاليت مي‌كند؟ اينكه پوتين كار نكرده، لباس دست دوم و ساير تجهيزات نظاميان آمريكايي چگونه به بازار گمرك آمده‌اند و با اين قيمت پايين فروخته مي‌شوند! و به راستي فشنگ و سرنيزه اسلحه ژ-3 و كلاشينكف چگونه به دست اين فروشندگان مي‌رسد؟

البته بايد متذكر شد كه فروش بسياري از اين اقلام به صورت علني و توسط همه كسبه گمرك صورت نمي‌گيرد. در حال حاضر اكثر كالاهاي غيرمجاز توسط دلالان گمرك كه مدام در حال پرسه زدن در اطراف ميدان هستند فروخته مي‌شوند.

برخي از لباس‌هاي نظامي كه با نام آمريكايي عرضه مي‌شوند در حقيقت دوخت ايران اما پارچه‌ها اصل هستند! فروشندگان مي‌گويند اين لباس‌ها از پارچه‌هاي لباس‌هاي اصل آمريكايي تهيه مي‌شود كه بعد از تهيه در كشورهاي پاكستان يا افغانستان، شكافته شده و دوباره در اندازه و قواره‌هاي ايراني دوخته مي‌شوند.

البته پارچه‌هاي البسه نظامي آمريكايي در كشور پاكستان به وفور يافت مي‌شود و اكثر پارچه‌هاي آمريكايي از مرزهاي شرقي با كشور پاكستان و افغانستان وارد مي‌شوند.

اما اگر كمي بيشتر جست‌وجو كنيد لباس‌هايي با پارچه و دوخت آمريكايي هم خواهيد يافت. ا البته اجناسي از بعضي از كشورهاي ديگر مانند كره، پاكستان و چين را هم در اين بازار مي‌توانيد سراغ بگيريد اما بهترين اجناس با بالاترين قيمت‌ها مربوط به اجناس آمريكايي هستند.

چادرهاي مسافرتي (جمع شو) و كيسه‌خواب‌هاي آمريكايي از كالاهايي هستند كه بيشترين متقاضي را به خود اختصاص مي‌دهند.

تاجران نامرئي

تقريبا با هيچ ترفندي از طريق فروشندگان گمرك نمي‌توان مبدا اصلي ورود اين كالاها را به داخل كشور پيگير شد اما به طور يقين مي‌توان گفت كه اين كالاها از كشورهاي همسايه يعني پاكستان، افغانستان و عراق به كشور وارد مي‌شوند!

چگونگي ورود اين کالاها از جمله رازهايي است كه اين فروشندگان ابدا آن را فاش نمي‌كنند! گفته مي‌شود در زمان جنگ ايران و عراق و در زمان تحريم ايران لوازم يدكي بسياري از ماشين‌آلات جنگي مربوط به نيروهاي زرهي نيز در اين بازار فروخته مي‌شده است، البته در حال حاضر كه نه جنگي هست و نه تحريمي اين گفته‌ها تنها به عنوان يك خاطره قابل استناد هستند.

مرز كشور عراق و مرز‌ غربي كشورما پس از حمله آمريكا و نيروهاي ائتلاف به كشور عراق در چند سال اخير در زمينه قاچاق اين كالاها رونق خاصي پيدا كرده‌ است اما پيش از آن و از سال‌هاي دورتر اين كشورهاي پاكستان و افغانستان بوده‌اند كه بيشترين حجم اين كالاها از طريق آنها به كشور وارد مي‌شدند.

با توجه به قيمت پايين اين كالاها نسبت به ديگر كالاهاي مشابه مي‌توان گفت كه اين كالاها يا رايگان به دست فروشندگان مي‌رسند يا به صورت عمده به تهران مي‌رسند.

وقتي يك پوتين آمريكايي در ميدان گمرك به قيمت 40 هزار تومان به فروش مي‌رسد بي‌شك فروشنده آن را تقريبا با 50 درصد كمتر از قيمت فروش از دلال تهيه كرده است! بنابراين دلالان اين دست كالاها براي مثال يك پوتين آمريكايي اصل را به قيمت 20 هزار تومان به فروشندگان گمرك مي‌فروشند.

با توجه به هزينه حمل و نقل به خصوص براي كالاهاي قاچاق اين قيمت از توجيه اقتصادي براي قاچاقچي و دلال برخوردار نيست بنابراين تنها يك حالت باقي مي‌ماند و آن اينكه اين كالاها اولا به صورت رايگان يا دست‌كم با قيمت بسيار پايين به دست قاچاقچيان مي‌رسد و ثانيا آنها را به صورت عمده و بدون مشكل خاصي به تهران مي‌رسانند!

يكي از گمانه‌زني‌هاي اصلي در مورد چگونگي تهيه اين وسايل اين است كه نظاميان آمريكايي تجهيزاتي مانند البسه و پوتين‌هايي كه از سوي دولت آمريكا به صورت سهميه‌بندي به آنها داده مي‌شود را به بهاي پايين و به صورت كالا به كالا به دلالان خاصي مي‌فروشند و پس از آن اين وسايل به صورت قاچاق به داخل كشور وارد مي‌شود.

با توجه به انواع خاص اين کالاها بسياري از آنها به لحاظ هزينه‌هاي پايين‌تر حمل‌ونقل از کشورهاي آسياي شرقي مانند کره و ژاپن به کشور وارد مي‌شوند. اما برخي ديگر از اين ادوات که انواع مرغوب آنها فقط توسط توليدکنندگان اروپايي توليد مي‌شود همچنان از کشورهاي اروپايي به کشور وارد مي‌شوند.

اگرچه كالاهايي مانند كوله پشتي، قمقمه و پوتين آمريكايي ممكن است توسط كوهنوردان و صخره‌نوردان تهيه و مورد استفاده قرار گيرد اما چه كساني دوربين‌هاي مادون قرمز به منظور ديد در شب، پوتين‌هاي ضد مين، فشنگ‌ها، پوكه‌ها و سرنيزه‌هاي اسلحه ژ-3 يا كلاشينكف را خريداري مي‌كنند؟

اخيرا خبر داغ گمرك برخورد با فروشندگان گازهاي اشك‌آور بود! البته در حال حاضر گاز اشك‌آور به صورت رسمي در اين بازار فروخته نمي‌شود اما نكته جالب اينجاست كه گاز اشك‌آور به صورت عمده چگونه به يك بازار عمومي نظير گمرك راه پيدا كرده است؟

از چاله ميدان تا ميدان رازي

از دير باز، در زمان تهران قديم گمرك در واقع يكي از مرزهاي تهران به شمار مي‌رفت؛ بخشي از چاله ميدان بود و محل تجمع مهاجراني كه اكثرا براي كار به تهران مي‌آمدند. از مدت ها پيش در اين مناطق فروش البسه دست‌دوم رواج داشت اما اينكه فروش اين انواع خاص كالا از چه زماني در ميدان گمرك مرسوم شده است معلوم نيست!

البته اين بازار بايد از زماني رونق پيدا كرده باشد كه مجموعه‌اي به نام ارتش در ايران شكل پيدا كرده است.

تقريبا پستوها و انبارهاي مغازه‌هاي گمرك يك كلكسيون تمام‌عيار از البسه و ادوات تمام رسته‌ها و نيروهاي ارتشي كشور‌هاي مختلف و به خصوص آمريكاست! فروش اجناس عجيب و غريب در ميدان گمرك يك اتفاق تازه به شمار نمي‌رود. گمرك از قديم بازار فروش اين دست كالاها بوده است.

ميدان گمرك و ميدان رازي امروزي در واقع از سابقه‌اي طولاني در مناطق قديمي تهران برخوردار است. گمرك در ابتدا و حدودا در دوره قاجاريه بخشي از چاله ميدان به شمار مي‌رفته، به مرور و با گسترش شهر تهران و اضافه شدن ده‌هاي اطراف مانند نازي آباد و.. به تهران گمرك رسما وارد شهر تهران شد.

از آنجا كه در ابتدا گمرك در حاشيه تهران واقع شده بود به فراخور همين امر افرادي كه در اين محلات رفت و آمد داشتند بيشتر مهاجران به تهران و تا حدي اشرار بودند. همين امر موجب شد تا فروش كالاهايي مانند البسه دست دوم، چاقو، قمه و... بازار خوبي را در حاشيه اين ميدان پيدا كند.

اين امر ادامه داشت تا ايران از ارتشي تقريبا منسجم با مولفه‌هاي يك ارتش واقعي مانند لباس فرم و... برخوردار شود. پس از آن بود كه فروش لباس‌هاي نظامي در اين بازار رونق گرفت، اين مساله تاكنون ادامه داشته است.

لباس ارتش سرخ

فروش البسه نظامي داخلي بخشي از اين بازار است، اما بازار عمده ديگر فروش البسه نظامي خارجي و به طور خاص آمريكايي و تا حدي روسي است! از آنجا كه ارتش ايران قبل از انقلاب از نظر وسايل و تجهيزات بيشتر از طريق ارتش آمريكا تغذيه مي‌شد انبار‌هاي پادگان‌هاي كشور پر بود از البسه و ادوات نظامي آمريكايي.

پيش از انقلاب، بعضي از اين البسه و ادوات به طور مخفيانه از انبار پادگان‌ها خارج و در اين محل به فروش مي‌رسيد، بعضي ديگر هم از سهميه‌اي بود كه به نظاميان از طرف ارتش داده مي‌شد و آن دسته از كالاهايي كه براي نظاميان غيرضروري بود در اين بازار به فروش مي‌رسيد. همين مسائل موجب شد تا ميدان گمرك وجهه كنوني خود را كسب كند.

در حال حاضر نيز بسياري از كالاهايي كه در اين بازار به فروش مي‌رسند در واقع باقي مانده‌هاي همان دوران هستند كه به مرور از انبار بعضي از خانه‌ها به اين محل براي فروش آورده مي‌شوند. فروش چكمه‌هاي ارتش سرخ كه گاه تا نيم قرن عمر دارند دليلي بر اين مدعاست.

در چند سال اخير و به ويژه در ماه‌هاي پاياني سال گذشته با فروش بعضي از كالاها در ميدان گمرك به طور جدي برخورد شد، مانند فروش چاقو، پنجه بوكس، قمه، پاسور. از اصلي‌ترين خبرهاي بازار گمرك برخورد با فروش گازهاي اشك‌آور بود كه براي مدت كوتاهي وارد اين بازار شد.

در حال حاضر اين كالاها در ويترين مغازه‌ها و آزادانه كمتر به فروش مي‌رسند. البته فروش كالاهاي غيرمجاز از سوي برخي دلالان كه مغازه‌دار هم نيستند به طور مخفيانه صورت مي‌گيرد.

به دليل برخوردهاي اخير، بسياري از «نظامي فروش‌ها» تغيير شغل داده و به سمت «شخصي فروشي» كشيده شده‌اند. وجود بازار مناسب براي فروش البسه معمولي و عادي و بي‌دردسر بودن فروش اين اجناس از اصلي‌ترين دلايل اين امر به شمار مي‌رود.

با افزايش جمعيت شهر تهران وجود بازار فروش البسه شخصي در ميدان‌هايي مانند ميدان گمرك با قيمت‌هاي پايين از تقاضاي مناسبي برخوردار است.

بيشتر خريداران اين البسه ساكنان مناطق جنوبي تهران هستند كه به خاطر قيمت پايين و مناسب كه متناسب با قدرت خريد آنهاست به اين بازار مراجعه مي‌كنند. البته نظامي فروش‌هاي قديمي هنوز هم با همان قدرت و اقتدار سابق به فعاليت خود ادامه مي‌دهند.

لیست قیمت ها( به طور میانگین)

منبع: هم میهن