در بند 1 ماده 25 اعلامیه جهانی حقوق بشر که در تاریخ دهم دسامبر سال 1948  به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید، از مسکن به عنوان یکی از مولفه های «سطح معیشتی کافی افراد برای سلامتی و رفاه خود و خانواده‌» یاد شده.از اینکه در این بند پس از خوراک و پوشاک از «مسکن» نام برده شده است می توان به اهمیت آن در زندگی افراد پی برد . در این بند حق داشتن مسکن پس از حق داشتن خوراک و پوشاک برای انسان ها محترم شناخته شده است . دراصل 31 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز صراحتا به داشتن حق مسکن برای هر فرد و خانواده ایرانی اشاره شده. در این بند آمده است :« داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت برای آنها که نیازمندترند به خصوص روستانشینان و کارگران زمینه اجرای این اصل را فراهم کند.» شاید در قرون پیش از صنعتی شدن با توجه به پراکندگی جمعیت و عدم تمرکز آن در شهر ها و همچنین جمعیت پایین در اغلب کشور ها مساله مسکن مساله قابل توجهی نبوده باشد . اما امروزه با توجه به افزایش جمعیت جهان، همچنین رشد شهر نشینی داشتن مسکن یکی از مسائل عمده پیش روی تمام افراد در تمام دنیا به حساب می­آید . اهمیت این مساله تا حدی است که در حال حاضر در ترکیب دولت های کشور های جهان کمتر کشوری است که از یک وزارت خانه یا نهاد ویژه با عنوان مسکن بهرمند نباشد !

با توجه به نظام سیاسی-اقتصادی دولت های مختلف جهان، سیاست های مسکن نیز در این کشورها از یکدیگر متمایز هستند . برای مثال در کشوری مانند سوئد که به طور سنتی تفکر اقتصادی چپ یا دولتی بر آن حاکم بوده است کمتر زمینی در تملک اشخاص است. در این کشور تنها بنای ساختمان ها خرید و فروش می شود و زمین متعلق به دولت یا همان «کمون» است.  اما در کشوری مانند کانادا که تفکر اقتصادی راست یا غیر دولتی بر آن حاکم است اکثر مردم به سمت تملک زمین و مسکن سوق داده شده اند. کار آمدی و یا ناکارآمدی این نظام های اقتصادی در عمل در این حوزه مشخص می شود . اما به طور یقین می توان گفت که هر کشور صرفنظر از رویه اقتصادی خود می کوشد تا هر چه بیشتر مشکلات مربوط به این حوزه را برطرف سازد . بعضی از کشورها با افزایش واحد های اجاره ای و بعضی دیگر با دادن تسهیلات ویژه جهت خرید خانه به شهروندان .

پاریس

 

پاریس پایتخت کشور فرانسه ،مرکز، و یکی از شهرستان­های ناحیه ایل-دو-فرانس است و در عین حال بزرگ‌ترین شهر فرانسه به حساب می­آید. پاریس در شمال فرانسه و در کرانه رود سن قرار دارد و توریستی‌ترین شهر جهان به شمار می­رود.ریشه نام پاریس از یکی از قوم­های گول یا گولوا به نام پاریزی‌ها ( Parisii)گرفته شده است و پس از مرور زمان از نام لاتین خود به معنای شهر پاریزی‌ها به پاریس تبدیل شده‌است.

قدمت بعضی از ساختمان های این شهر به جنگ جهانی اول باز می­گردد . در مناطق مرکزی شهر کمتر ساخت و ساز صورت می­گیرد . اما شهر از اطراف در حال گسترش است که نشانه ای از گسترش پاریس به شمار می­رود. این مناطق به دلیل وجود بافت مدرن خود با مناطق مرکزی و سنتی شهر در تناقض هستند . از آنجا که فرانسه به طور سنتی یک کشور سوسیالیست است اکثر مردم در پاریس مستاجر هستند و کمتر کسی دارای آپارتمان شخصی است . باید توجه داشت که بر طبق قانون،حقوق مستاجرین در این شهر به دقت رعایت می­شود.  در پاریس کمتر خانه های ویلایی وجود دارد و مردم بیشتر آپارتمان نشین هستند .وام خرید خانه هم توسط شهرداری و هم توسط بعضی از بانک­ها به متقاضیان داده می­شود . وامی که شهرداری پاریس به شهروندان خود پرداخت می­کند بدون بهره است و توسط بانک طرف قرار داد شهرداری به متقاضیان پرداخت می­شود . این وام برای یک نفر تا سقف 24 هزار و 200 یورو و برای بیش از یک نفر تا سقف 39 هزار و 600 یورو پرداخت می­شود. مبلغ وام طی اقساطی به مدت حدود 15 سال از آنها باز پس گرفته می­شود. وام دیگر مسکن را بانک های دیگر با بهره 5/3 درصد به متقاضیان پرداخت می­کنند . مدت بازپرداخت اقساط این وام ها بر اساس درآمد ماهیانه فرد متغیر است . برای مثال یک دانشجو   می­تواند تا سقف 92 هزار یورو وام مسکن دریافت کند.

همچنین دولت برای شهروندان و به خصوص شهروندان جوان و دانشجو کمک هزینه پرداخت اجاره را در نظر گرفته است . مراکز خاصی نیز جهت جستجوی مسکن برای این طیف از شهروندان در پاریس وجود دارند که آپارتمان های ارزان قیمت را به آنها پیشنهاد می­کنند. در صورتی که در آمد بعضی از شهروندان پاریس ازحد مشخصی پایین تر باشد می توانند به صورت رایگان از خانه های دولتی استفاده کنند .

گران ترین محله های پاریس در حاشیه رود سن و در نزدیکی برج ایفل و در واقع در غرب پاریس قرار دارند. محله های حومه شهر از مناطق متوسط و فقیر نشین پاریس به شمار می­روند محله هایی مانند بلویل«Belleville» و لاویلت«La Vilette»،محله هایی که به مناطق پاریس سنتی و توریستی نزدیک تر هستند جزو گران ترین محله ها و محله های دورتر جزو ارزانترین محله ها محسوب می­شوند . البته مناطق نوساز غربی را نباید فراموش کرد که اگرچه در حاشیه شهر قرار دارند اما جزو مناطق خارجی نشین و گران قیمت پاریس به شمار می­روند.

 

 

استکهلم

 

استهکلم «شهر پریان دریایی» پایتخت کشور سوئد است . با توجه به مهاجرت های دو دهه اخیر ایرانیانبه این شهر به نظر می رسد در میان سایر شهرهای واقع در جزایر اسکاندیناوی استکهلم بیشتر از سوی مهاجران ایرانی مورد استقبال قرار گرفته است .به طوری که به این شهر نام پایتخت فرهنگی ایرانیان اروپا داده شده است .  هرچند استکهلم از نظر قدمت یکی از قدیمی ترین شهر های اروپا به شمار می­رود اما در مقابل سایر شهرهای بزرگ اروپا شبیه یک شهر کوچک است .

استکهلم از چندین جزیره تشکیل شده که به وسیله پل های متعدد به یکدیگر متصل شده اند. از این نظر شباهت زیادی با نیویورک دارد. کناره شرقی شهر با دریای بالتیک همسایه است و یکی از دلایل اهمیت آن هم همین امر به شمار می­رود. از نظر تاریخ شهر و نحوه نامگذاری محله های جدید شهر ،دروازه های قدیمی دورادور شهر و... شاید استهکلم نزدیک ترین خویشاوند تهران در میان شهر های اروپایی باشد !

چیزی مانند سند منگوله دار در استکهلم وجود ندارد ! زمین ها همه متعلق به دولت(کمون) هستند. آنچه در واقع خرید و فروش می­شود بنای خانه ها است البته موارد استثنائی بسیار نادری هم وجود دارد . به طور مستقیم هیچ تبعیض خاصی وجود ندارد اما به طور غیر مستقیم با هدایت مهاجرین به مناطق حاشیه ای شهر عملا تبعیض های شغلی به وجود می­آید،با این کار خارجی ها و مهاجرین همیشه حاشیه نشین باقی مانده و اهالی اصلی شهر اصالت خود را حفظ می­کنند.

شهرداری های سوئد در شهر های مختلف شهر از قدرت زیادی برخوردار هستند. به طوری که    می توان نام شهرداری های سوئد را «دولت –شهر» گذاشت ! اینکه مساکن شهروندان اجاره ای باشد یا تحت تملک آنها بسته به آن است که احزاب چپ و یا لیبرال در انتخابات پیروز شوند . در حال حاضر سیاست های کلی در استکهلم در بخش مسکن به سوی تملک مساکن برای شهروندان است.

کسی در استکهلم خانه به دوش نیست! درشهرداری واحدی به نام «سوسیال»وجود دارد وظیفه این واحد کمک رسانی به افراد بی بضاعت خصوصا مهاجران خارجی است . کمک های مالی به عنوان کمک هزینه برای افراد کم درآمد نیز جزو وضائف این واحد به شمار می­رود.

برای خانه دار شدن فرد باید به اداره ای با عنوان « بوستاد فرمد لینگ» مراجعه کند، این اداره نقش واسطه بین صاحبان مسکن و متقاضیان مسکن را دارد. پس از مراجعه به این واحد فرد در نوبت قرار می­گیرد و پس از گذشت مدت معینی مسکن مناسبی به او پیشنهاد می­شود. اگر کسی از درآمد مناسبی برخوردار نباشد کمک هزینه« لوستاد بیدراگ» توسط صندوق « فور شِک رینگز کاسان» به او داده می­شود تا بتواند صاحب مسکن شود، این صندوق همچنین با مستاجرانی که توانایی پرداخت کرایه خود را ندارند تا 70 درصد مبلغ اجاره بها را به صورت کمک هزینه پرداخت می کند. رابطه اجاره با قیمت خانه در این شهر معکوس است . هر چه قیمت خانه گران تر باشد اجاره آن کمتر و هر چه قیمت خانه ارزان تر باشد اجاره آن بیشتر است! اجاره مسکن در استکهلم گاه تا نیمی از حقوق ماهانه یک فرد را به خود اختصاص می­دهد .میتوان گفت متوسط درآمد افراد ماهانه بین 10 تا 24 هزار کرون است که 30 درصد آن به عنوان مالیات کسر می­شود.  برای مثال مبلغ اجاره بهای یک سوئیت دانشجویی کوچک در این شهر بین 3 تا 4 هزار کرون است . برای زوج ها تسهیلات ویژه ای برای مسکن وجود دارد . در ضمن در صورتی که زوجی از هم جدا شوند با تسهیلات ویژه ای هر کدام از طرفین می توانند صاحب خانه شوند.

شهر به طور کلی از دو بخش تشکیل شده، بخش قدیمی شهر که در واقع هسته اولیه زندگی در استکهلم بوده است و قسمت های جدیدترو حاشیه ای . در استکهلم کمتر ساختمان یا آسمان خراش عظیم الجثه مدرنی وجود دارد ! خصوصا در بخش قدیمی شهر . نمای کلی شهر شخص را به یاد معماری های قرون 17 و 18 می اندازد ،این تصور زیاد هم غلط نیست.استکهلم دارای تاریخ حدودا 500 ساله است ! اکثر آپارتمان ها به صورت اجاره ای هستند.از طرفی تقریبا تمامی ویلاهای شهر در تملک صاحبان خود قرار دارند . 

گران ترین خانه ها در مناطق مرکزی شهر و جنوب آن قرار دارد. سَو دِر«Söder » یعنی جنوب و مناطق گام لستان«Gamlestan »یعنی شهرِ کهنه . اشخاص بزرگی مانند «ایوار- لو- یوهانسون»، نویسنده ی کارگری سوئد در« سَو در» زندگی می­کرد.« گود رون- شی مَن» رهبر سابق حزب چپ«حزب کمونیست سابق» و« یان- گی یو» ، نویسنده و محقق چپ نیز درگام لستان، خانه خریده و در آنجا زندگی می کنند.این یعنی این اشخاص با اعتقاددات چپ گرایانه در گران ترین نقطه شهرزندگی می­کنند!

مناطق  گران قیمت و در واقع اعیان نشین شعر عبارت است از : « دان دِ رید» ، « لِ دینگ اَو»، « هامارابی» و .. سفارت « جمهوری اسلامی» نیز در « لِدینگ اَو» قرار دارد که یه جزیره است و با یک پل یه شهر متصل شده است. در مواقع اضطراری مانند تظاهرات پلیس این پل را مسدود     می کند با این کار به هیچ وجه از شهر به لدینگ او دسترسی وجود ندارد!

در مورد وام مسکن در سوئد عموما بهره وام ها بین 4تا5 درصد هستند. پیشتر از این این بهره ها 2تا 3 درصد بوده اند . در کل دو نوع وام مسکن در استکهلم وجود دارد، اولی وام هایی که با نرخ ثابت بهره هستند و دومی با بهره های متغیر که بر اساس فاکتورهای خاصی میزان بهره افزایش و یا کاهش میابد. میزان مبلغ وام ها عموما در حدود 95 درصد قیمت کل خانه هستند که بنا به تقاضای متقاضی مبلغ ان متغیر است . مبلغ وام های عادی می­تواند بین 250 تا 350 هزار کرون باشد . مدت زمان بازپرداخت وام ها یک ساله،3ساله و 5 ساله هستند .

 

 

 

 

شانگهای

 

هر چند پکن پایتخت کشور چین است اما پر جمعیت ترین شهر جمهوری خلق چین بندر شانگهای است . شانگهای از نظر امکانات شهری نسبت به پکن محل مناسبتری برای زندگی به نظر می رسد. سکونت مهاجران خارجی نیز در این شهر که به خاطر سرمایه گذاری در کارخانه های شانگهای است دلیل دیگری برای استقبال از این شهر برای سکونت بوده است . شانگهای با ساختمان های جدید بیش از 15 سال عمر ندارد ! شهر در کل به دو قسمت تقسیم می شود و خط الاراس این تقسیم رود یانگ تسه است . کرانه شرقی رود را «پودُنگ» و کرانه غربی آن را «پوشی» می نامند . بخش عمده تقسیم شانگهای نیز در این دو محدوده و محله های واقع در آن مربوط است .

حالا سال ها از زمان آرمان های چپ در چین گذشته است . آنچه از شواهد امر در مسائل مربوط به اقتصاد چین پیداست یک نوع نظام مبتنی بر بازار آزاد را نشان می دهد و رفتاری که دولت با شهروندان دارد رفتاری مبتنی بر تفکرات سوسیالیست را تداعی می کند! این پارادوکس در برخورد تنها برای چینی ها است . برای مهاجران خارجی شانگهای یک شهر مانند سایر شهر های جهان به شمار می رود ! محله ها در شانگهای زیاد با تصوری از یک جامعه بی طبقه جور در نمی آیند ! امروزه شانگهای نیز مانند بسیاری از شهرهای دنیا محله های متفاوتی دارد. مناطق اداری بیشتر در محله های«خوآنگ چو» و«لوجیا جویی» مستقر هستند.محل خرید اصلی شهر در خیابان معروف «نان جینگ» ،«خوخای»،«لووان»،«یوتوآ» و... قرار دارد .

محله های واقع در پودُنگ بیشتر کاربری مسکونی دارند و محله های واقع در پوشی بیشتر مراکز تفریحی و مراکز تجاری ـ اداری را در خود جای داده اند . «نیو پودُنگ» خلوت ترین محله پودُنگ به شمار می رود که از استقبال بیشتری برای سکونت برخوردار است. در شانگهای محله متوسط  وجود ندارد . محله ها یا خیلی گران قیمت هستند،یا خیلی ارزان قیمت! افراد با بضاعت مالی پایین بیشتر در مناطق حاشیه ای پوشی و در حاشیه شهر مستقر هستند . اکثر این افراد از مردم بومی خود شانگهای هستند.

گرانترین ویلاهای شانگهای در «خوآن چیاهو» قرار دارد،این محله بیشتر در دست فرانسوی ها است و در آن ویلاهای بسیار لوکس و شیک و گران قیمت ساخته شده . این ویلاها متعلق به کارخانه ها و شرکت های سرمایه گذار در  شانگهای هستند که خرید آنها توسط مردم خود شانگهای امری غیر ممکن به شمار می رود!

در شانگهای بر اساس باقی مانده های تفکر چپ حقوق کارمندان به دقت رعایت می شود . حقوق یک کارمند در این شهر نباید پایین تر از 2200 یوآن باشد !

 

 

ونکوور

 

هر چند پایتخت  کانادا نیست اما از پر جمعیت ترین شهر های این کشور به شمار می­رود. کانادا در چند دهه اخیر از مهاجر پذیرترین کشور های جهان به شمار می رود . این کشور نو پا که از پیشینه کوتاهی بر خوردار است در آمریکای شمالی واقع شده است . از آنجا که نظام اقتصادی کانادا بر اساس بازار آزاد اداره می شود ،داشتن خانه در این کشور از اجاره آن معمول تر است . افراد برای خرید خانه می توانند از تسهیلات بانکی تا سقف 95 درصد بهای کل خانه برخوردار شوند . اما فرد باید طی بررسی هایی که بانک انجام می دهد به جز اینکه درای یک شغل(job)باشد ، توانایی پرداخت اقساط آن را داشته باشد. بر این اساس تعداد افراد خانواده یعنی همان فرزندان نیز عامل تعیین کننده دیگر است . در صورتی که پرداخت اقساط ماهانه به فرزندان فرد آسیب نرساند بانک تا 95 درصد قیمت کل خانه مورد نظر را به متقاضی پرداخت می کند.

از محله های  کم ارزش از نظر مسکن در ونکوور می توان به «ايست هستينگز» اشاره کرد که بیشتر محل تجمع افراد معتاد و بی خانه مان به شمار می رود . از محله های گران قیمت شهر می توان به«لازندل» و «بارت» اشاره کرد اکثر ویلاهای گران قیمت شهر در این منطقه مستقر هستند . نکته قابل توجه در حوزه مسکن در ونکوور ارزش بنای خانه های موجود است . بیشتر این خانه ها در برج ها و آسمان خراش ها واقع شده اند . ممکن است تفاوت قیمت دو آپارتمان هم متراژ و یکسان از نظر امکانات رفاهی در فاصله ده طبقه از یک برج گاه به چند ده دلار در هر متر برسد !

به هر حال از آنجا که در شهر قشر بندی خاصی از نظر محلات وجود ندارد در خانه های این شهر که اکثرا آپارتمان هستند ،حرف اول را امکانات بنا می زند .