Tue 18 Mar 2008
پیش از ظهر دیروز خبر لغو امتیاز هفت نشریه از سوی یك سایت خبری به نقل از منابع آگاه با استناد به تبصره ماده 11 قانون مطبوعات منتشر شد. بلافاصله پس از آن سایت معاونت امور مطبوعاتی و اطلاعرسانی وزارت ارشاد خبر دیگری را منتشر كرد. تیتر این خبر «لغو امتیاز 9 نشریه عامهپسند و سینمایی» بود. هرچند عدم اعلام مستند قانونی برای این لغو امتیازها آنهم از سوی معاونت امور مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد بسیار دور از ذهن بود اما در این گزارش به طرز بیسابقهای و با ارزشی كردن مسئله علت لغو امتیاز نشریات چنین مطرح شده است: «تخلفات مطبوعاتی چون: استفاده ابزاری از عكسهای هنرپیشگان بهخصوص هنرپیشههای فاسد خارجی، درج جزییات زندگی مبتذل آنان، درج مطالب خرافی، تبلیغ خواص دارویی بدون اخذ مجوز از مراجع و سازمانهای ذیربط، ترویج خرافهگرایی، درج مطالب خلاف عفت عمومی و نیز مطالب تحریكآمیز قومی بهخصوص اهانت به اقوام شریف ایرانی موجب حساسیت و برخورد قانونی هیات نظارت بر مطبوعات میگردد. این گزارش حاكی است به تعدادی از نشریات نیز به منظور خودداری از تخلفات مذكور و همچنین رعایت منافع ملی در آگهیهای تبلیغاتی به ویژه در حوزههای گردشگری، اقتصادی و بانكی تذكر داده شده است كه گاهی بیتوجهی آنان به این تذكرات موجب تنزل سطح كار حرفهای مطبوعاتی و فریب اشخاص ناآگاه و خسارت به مردم میگردد. البته در تماس كارگزاران با دو نشریه شاخص از بین نشریات لغو امتیاز شده، مدیرمسوول این نشریات هرگونه تذكر و اخطار چه به صورت كتبی و چه به صورت شفاهی را تكذیب كردند.
هرچند در اطلاعیه سایت معاونت امور مطبوعاتی علت لغو امتیاز نشریات شباهتی به مستندات قانونی ندارد، اما بنا بر خبری كه در خبرگزاریها به نقل از منابع آگاه مطرح شده است، علت لغو امتیاز 9 نشریه: «دنیای تصویر،بازنگری، صبحزندگی، تلاش، به سوی افتخار، ندای ایران، هفت، شوكا و هاوار» ماده 11 قانون مطبوعات ذكر شده است. البته تا لحظه تنظیم گزارش (تا بعدازظهر دیروز) خبر مستندی از مراجع رسمی در زمینه مستندات این اقدام هیات نظارت منتشر نشد، اما اگر لغو امتیاز این نشریات با استناد به ماده 11 قانون مطبوعات باشد، در سالی كه به پایان آن نزدیك هستیم این اقدام را میتوان ادامه لغو امتیاز نشریه زنان دانست.
هیات نظارت مرجع تشخیص نیست
در همین خصوص و با توجه به اقدامات اخیر هیات نظارت بر مطبوعات، گفتوگویی با كامران نوروزی – حقوقدان – انجام دادهایم كه در ادامه میخوانید:
هرچند در سایت معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد مستند قانونی لغو امتیاز نشریات منتشر نشده است، اما در خبر یكی از خبرگزاریها مستند قانونی لغو امتیاز نشریات را ماده 11 قانون مطبوعات ذكر كردهاند. نظر شما در مورد این لغو امتیازها چیست؟
بنا بر اخباری كه منتشر شده مجددا هیات نظارت بر مطبوعات امتیاز 9 نشریه را لغو كرده است. در خبری كه در سایت اداره كل مطبوعات و خبرگزاریهای داخلی آمده، مستند قانونی این اقدام هیات نظارت بر مطبوعات ذكر نشده است اما آنچه كه در خبرگزاری فارس مشاهده میشود كه به نقل از یك منبع آگاه اعلام شده است. ظاهرا مستند قانونی هیات نظارت بر مطبوعات برای لغو امتیاز این 9 نشریه تبصره ماده 11 قانون مطبوعات است. به موجب تبصره ماده 11 قانون مطبوعات، هرگاه یك صاحبامتیاز شرایط صاحبامتیازی را از دست بدهد، نشریه لغو امتیاز خواهد شد. این تبصره اگرچه اساسا بسیار محل انتقاد است و با اصول حقوقی كلا سازگار نیست، دلایل متعددی هم وجود دارد برای اینكه با اصول حقوقی سازگار نیست و ایراد دارد. اما به هر حال از نظر اجرا هیات نظارت بر مطبوعات در سال 86 كه رو به پایان است با تفسیر گسترده و بسط ید فراوان سعی كرده است به اشكال مختلف از این تبصره استفاده كند و به صورتهای متفاوت با استفاده از این تبصره تصمیم به لغو امتیاز نشریات گرفته است. به اعتقاد بنده این تبصره یك امر استثنایی است و نمیشود به این كیفیت كه مورد استناد هیات نظارت بر مطبوعات قرار گرفته از آن استفاده كرد. البته این را هم عرض كنم كه اخیرا اخباری كه از هیات نظارت بر مطبوعات منتشر میشود، اخبار چندگانهای است و من نمیدانم چه علتی دارد كه اخبار مربوط به این حوزه اخبار چندگانه و گاه متعارض است. كما اینكه اخیرا در مورد ماهنامه زنان كه لغو امتیاز شد باز دو خبر كاملا متناقض منتشر شد و هیات نظارت بر مطبوعات هم مشخص نكرد كه كدامیك از این دو خبر و مستندات مندرج در این اخبار خبر درستی است. البته من تاكید میكنم كه از محتویات پرونده این نشریات در هیات نظارت بر مطبوعات اطلاعی ندارم. اما اگر ما مبنا را بر خبر مندرج در سایت اداره مطبوعات بدانیم دلیل موجهی برای لغو امتیاز این نشریات ذكر نشده است. علاوه بر این باید توجه داشت كه هیات نظارت بر مطبوعات وظایفی دارد كه باید اقدامات خود را در حدود این وظایف انجام بدهد. مجاز به تجاوز از حدود این وظایف نیست و ضمن اینكه در اجرای این وظایف باید حقوق این اشخاص و نشریات و روزنامهنگاران رعایت شود.
این لغو امتیازهایی كه اخیرا اتفاق افتاده به نظر شما در حیطه اختیارات هیات نظارت بوده؟
تفسیری كه بنده از منظر حقوق مطبوعات از موارد لغو امتیاز سال جاری دارم كاملا متفاوت از تفسیری است كه هیات نظارت به آن عمل میكند. به اعتقاد من، لااقل در اغلب موارد این لغو امتیازات شرایط لغو امتیاز به هیچ عنوان فراهم نبوده است.
در بند 11 ارجاع شده به بند 9 (شرایط كسب پروانه) در این بند – بند 9– آمده است: در صورت از بین رفتن این شرایط نشریه لغو امتیاز میشود، مثل التزام به قانون اساسی و یا عدم اشتهار به فساد و... وجود و یا عدم وجود این شرایط چگونه باید محرز شود و آیا احراز این شرایط در حیطه وظایف هیات نظارت بر مطبوعات است؟
ببینید اینها از مواردی است كه جزء ایرادات تبصره ماده 11 است. عبارت تفسیر ماده 11 این است: «در صورتی كه صاحب پروانه یكی از شرایط مقرر در ماده 9 این قانون را فاقد شود، به تشخیص هیات نظارت امتیاز نشریه لغو میشود.» مسئله اصلی آن است كه این تبصره از دو قسمت تشكیل شده، در قسمت اول مرجع تشخیص هیات نظارت بر مطبوعات نیست. یعنی این هیات نظارت نیست كه تشخیص میدهد آن فرد شرایط را از دست داده یا نه. مراجع ذیصلاح قانونی هستند. فرض بفرمایید یكی از شرایط صاحب امتیازی مدرك كارشناسی است. هیات نظارت بر مطبوعات نمیتواند تشخیص دهد این شخصی كه تا امروز كارشناس بوده است مدركش اعتبار ندارد. ممكن است وزارت علوم اعلام كند دانشگاهی كه این فرد از آن مدرك گرفته است فاقد اعتبار است. یا فرض كنید یكی از شرایط عدم حجر و ورشكستگی به تقلب و تقصیر است. هیات نظارت مرجع تشخیص ورشكستگی نیست بلكه دادگاه باید حكم ورشكستگی برای كسی بدهد. لذا هیات نظارت بر مطبوعات صلاحیت ندارد تعیین كند كه شخص صاحب امتیاز، شرایط ماده 9 را از دست داده است یا خیر. در بخش دوم آمده است به تشخیص هیات نظارت مقرر در ماده 10 پروانه نشریه لغو میشود. حالا چنانچه یك صاحب امتیاز با یك دلیل قاطع مثل حكم دادگاه یكی از شرایط صاحب امتیازی را از دست بدهد، هیات نظارت میتواند تشخیص بدهد كه میتواند پروانه را لغو كند یا نه.
تشخیص این موارد كه در ماده 9 آمده است، به كدام مرجع مربوط میشود، برای مثال پایبندی و التزام به قانون اساسی، اثبات چنین چیزی در صلاحیت كدام مرجع است؟
تمام این موارد یا باید به تشخیص دستگاه تخصصی مربوطه باشد، مثلا تابعیت ایران، تابعیت ایران را دولت ایران تعیین میكند، هر كسی كه شناسنامه دارد تابعیت ایرانی دارد. مدرك تحصیلی را وزارت علوم تایید میكند. سابقه محكومیت كیفری به حكم دادگاه است. پایبندی و التزام عملی به قانون اساسی، مادامی كه كسی طبق حكم دادگاه به عنوان براندازی و یا شبیه آن محكوم نشده است، نمیشود گفت فردی التزام عملی به قانون اساسی ندارد.
در مورد توقیفها و لغو امتیازهای اخیر، ظاهرا رسمی پیدا شده است كه پیش از اینكه صاحب امتیاز و مدیرمسوول یك نشریه از توقیف یا لغو امتیاز نشریه خود با خبر شوند، خبر این لغو امتیاز یا توقیف روی تلكسهای خبری میآید. بهطوری كه در تماس ما با مدیرمسوول و صاحب امتیاز چند نشریه از 9 نشریه لغو امتیاز شده اخیر، صاحبان امتیاز این نشریات چند ساعت پس از انتشار خبر لغو امتیاز نشریاتشان هنوز ابلاغیه رسمی دریافت نكرده بودند! این فرآیند به نظر شما چطور است؟
زمانی كه یك خبر منتشر میشود، دو طرف دارد: یكی منبع یا منشاء خبر است و دیگری خبرنگار و رسانه است. كار خبرنگار و رسانه، خبرگیری است. رسانهای كه ارتباطاتی دارد وظیفه خود را انجام میدهد. منتها از طرف دیگر از كانون خبر باید پرسید كه چرا بهطور دقیق، رسمی و سراسری انجام نمیشود؟ البته انتشار خبر واجد اثر حقوقی برای آن نشریه نیست، زمانی كه تصمیم هیات نظارت به نشریه مربوطه ابلاغ شد از آن زمان لازمالاجرا است.
بازگردیم به قبل، گفتید كه اثبات عدم دارا بودن شرایط مندرج در ماده 9 قانون مطبوعات در صلاحیت هیات نظارت بر مطبوعات نیست. بنابراین حتما مدت زمانی بین اثبات عدم دارا بودن شرایط مندرج در ماده 9 تا لغو امتیاز وجود دارد. اما غالبا نشریاتی كه لغو امتیاز میشوند تا پیش از لغو امتیاز هیچگونه احضاریه یا چیزی شبیه به آن برای فرصت توضیح در مورد اتهاماتی كه براساس آن لغو امتیاز میشوند ندارند، نظر شما در این مورد چیست؟
پرسش شما باز میگردد به موضوع خیلی مهم و آن اینكه هیات نظارت بر مطبوعات اختیاراتی در قانون برای توقیف و یا لغو امتیازات نشریات دارد. ما چه به این مقررات انتقاد داشته باشیم یا نه، به هر حال این مقررات لازمالاجراست چون قانون است. نكتهای كه وجود دارد، در متن قانون تشریفات رسیدگی هیات نظارت بر مطبوعات به تخلفات نشریات پیشبینی نشده است. یعنی مشخص نشده كه به فرض میباید مدیرمسوول را هیات نظارت صدا كند، با او صحبت كند و ... اما به حكم عمومات حقوق و به خصوص اصول حقوق اساسی. ما باید بگوییم كه هیات نظارت بر مطبوعات باید برای اجرای وظایف و اختیارات خود حقوق مدیران مسوول و صاحبان امتیاز را رعایت كند. به این ترتیب كه حداقل آنها را صدا كند، موارد اشكالات و یا موارد تخلفات را به آنها بگوید، دفاعیاتشان را بخواهد، توضیحاتشان را بشنود و بعداز آن تصمیمگیری كند. این شیوه كه البته سالیان طولانی از ابتدای تشكیل هیات نظارت بر مطبوعات از سال 1364 در این هیات جاری بوده است، به اعتقاد من با اصول و مبانی حقوق سازگار نیست.
هیچگونه اخطار كتبی یا شفاهی نداشتهاید؟
یكی از نشریاتی كه در اطلاعیه اخیر هیات نظارت بر مطبوعات لغو امتیاز شده بود، ماهنامه «هفت» بود كه پس از پنج سال انتشار دیروز لغو امتیاز شد. هرچند در اطلاعیه هیات نظارت آمده بود كه به نشریات لغو امتیاز شده تذكر داده شده بود، اما مدیرمسوول نشریه هفت، احمد طالبینژاد در گفتوگو با خبرنگار ما اعلام كرد كه تا به حال هیچگونه تذكری چه به صورت كتبی و چه به صورت شفاهی به این ماهنامه داده نشده است.
چطور از لغو امتیاز نشریهتان باخبر شدید؟
در همین حدی كه دوستان مطبوعاتی خبر دارند خبر داریم. هنوز هیچ ابلاغی رسمی به ما نشده است.
برای تحقیق در مورد صحت خبر تماس گرفتهاید؟
تماس گرفتهایم اما فعلا هیچكس پاسخگو نبوده. به هر بهانهای نتوانستهایم با هیچ یك از مسوولان صحبت كنیم.
آیا پیش از این تذكر یا اخطار كتبی و شفاهی داشتهاید؟
یكی از افتخارات و یا ضعفهای ما این است كه تاكنون، طی پنج سال گذشته هیچگونه اخطار كتبی یا شفاهی دریافت نكردهایم.
آنچه در خبر یكی از خبرگزاریها به نقل از منابع آگاه آمده است، استناد به ماده 11 قانون مطبوعات بوده است. با توجه به موارد ذكر شده در این ماده كه به ماده 9 قانون مطبوعات ارجاع داده شده است، فكر میكنید براساس كدام یك از این موارد نشریه شما لغو امتیاز شده است؟
اتفاقا در بعضی از سایتها از جمله سایت خود هیات نظارت جرم نشریاتی كه لغو امتیاز شدهاند اشاعه فساد و استفاده كاربردی از عكسها ذكر شده. ما تا به حال این مورد را هم نداشتهایم، حتی یك مورد هم به ما تذكر داده نشده است.
این شوخی سیزده به در بوده
دنیای تصویر نیز پس از 17 سال فعالیت و در شماره 183 لغو امتیاز شد، گفتوگوی كوتاهی با علی معلم، مدیرمسوول و صاحب امتیاز دنیای تصویر داشتهایم كه در ادامه میآید:
آیا برای شما ابلاغیه رسمی آمده است؟
من هم از طریق یكی از خبرگزاریها و به نقل از منابع آگاه مطلع شدم. مثل اینكه تاییدیهاش هم آمده است. اما به نظرم شوخی سیزده به در است، چون ما عادت داریم شوخی زیاد كنیم.
در خبر منتشر شده آمده است كه تذكرهای مكرر به نشریات داده شده است، آیا تابهحال برای شما اخطار یا تذكری داده شده؟
تا به حال ما نه اخطار و نه تذكری داشتهایم.
طی 17 سال فعالیت دنیای تصویر، چنین برخوردی سابقه داشته است، آیا هیچگونه تذكر یا اخطار شفاهی به شما داده نشده بود؟
طی همه این 17 سال هیچگونه تذكری از هیات نظارت نداشتهایم. گمان میكنم این یك شوخی بوده و شاید توپ زیر پای كسی است، البته الان در مورد این موضوع زیاد نمیخواهم صحبت كنم. اجازه بدهید ببینیم این قضیه چقدر واقعیت دارد. چون هنوز به من ابلاغ نشده است. اما اگر رسما ابلاغ شود، حرفهای زیادی دارم برای گفتن كه در یك كنفرانس خبری هم ایرانی و هم خارجی خواهم گفت. ولی این قضیه به این سادگی اتمام پیدا نخواهد كرد.
موضعگیری انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران
بدرالسادات مفیدی- دبیر انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران- با بیان این مطلب و با انتقاد به لغو امتیاز 9 نشریه از سوی هیات نظارت بر مطبوعات اظهار كرد: در یك سال گذشته رفتارهای بهشدت سختگیرانهای را از سوی اعضای هیات نظارت بر مطبوعات با نشریات شاهد بودیم كه متاسفانه در روزهای انتهایی سال، در آستانه عید نوروز و بلافاصله پس از انتخابات مجلس شورای اسلامی كه رسانهها نیز نقش موثری در افزایش میزان مشاركت مردم در آن داشتهاند، با لغو امتیاز 9 نشریه به اوج خود رسید. وی افزود: ادامه چنین روندی از سوی هیات نظارت بر مطبوعات، مطمئنا علاوه بر بیكار كردن بسیاری از روزنامهنگاران، به مختل شدن كار اطلاعرسانی در كشور نیز منجر خواهد شد. او با اشاره به اینكه طبق قانون، این هیات دو وظیفه صدور مجوز انتشار برای نشریات و نظارت بر عملكرد آنها را برعهده دارد، اضافه كرد: گرچه این هیات، براساس قانون، در مواردی اجازه لغو نشریات را نیز داراست، اما برخوردی همراه با تسامح و تساهل بیشتر از آن انتظار میرود؛ چرا كه لغو امتیاز نشریات به معنای مرگ همیشگی آنهاست و حال آنكه در سالهای گذشته توقیف موقت آنها، بهرغم تلخ بودن و آثار و تبعات منفی، حداقل جای این امیدواری را داشت كه نشریه با ارائه مستندات و دلایل خود به دادگاه، موفق به دریافت حكم تبرئه شود. به گزارش ایسنا، دبیر انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران تصریح كرد: چنین برخوردی با مطبوعات شبهه سیاسی بودن برخوردها را نیز قوت میبخشد؛ چرا كه لغو امتیاز نشریات مرحله آخر برخورد با آنها، پس از اخطار و مهلت قانونی است به عنوان نخستین و آخرین مرحله برخورد.
هیات نظارت مرجع تشخیص نیست
در همین خصوص و با توجه به اقدامات اخیر هیات نظارت بر مطبوعات، گفتوگویی با كامران نوروزی – حقوقدان – انجام دادهایم كه در ادامه میخوانید:
هرچند در سایت معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد مستند قانونی لغو امتیاز نشریات منتشر نشده است، اما در خبر یكی از خبرگزاریها مستند قانونی لغو امتیاز نشریات را ماده 11 قانون مطبوعات ذكر كردهاند. نظر شما در مورد این لغو امتیازها چیست؟
بنا بر اخباری كه منتشر شده مجددا هیات نظارت بر مطبوعات امتیاز 9 نشریه را لغو كرده است. در خبری كه در سایت اداره كل مطبوعات و خبرگزاریهای داخلی آمده، مستند قانونی این اقدام هیات نظارت بر مطبوعات ذكر نشده است اما آنچه كه در خبرگزاری فارس مشاهده میشود كه به نقل از یك منبع آگاه اعلام شده است. ظاهرا مستند قانونی هیات نظارت بر مطبوعات برای لغو امتیاز این 9 نشریه تبصره ماده 11 قانون مطبوعات است. به موجب تبصره ماده 11 قانون مطبوعات، هرگاه یك صاحبامتیاز شرایط صاحبامتیازی را از دست بدهد، نشریه لغو امتیاز خواهد شد. این تبصره اگرچه اساسا بسیار محل انتقاد است و با اصول حقوقی كلا سازگار نیست، دلایل متعددی هم وجود دارد برای اینكه با اصول حقوقی سازگار نیست و ایراد دارد. اما به هر حال از نظر اجرا هیات نظارت بر مطبوعات در سال 86 كه رو به پایان است با تفسیر گسترده و بسط ید فراوان سعی كرده است به اشكال مختلف از این تبصره استفاده كند و به صورتهای متفاوت با استفاده از این تبصره تصمیم به لغو امتیاز نشریات گرفته است. به اعتقاد بنده این تبصره یك امر استثنایی است و نمیشود به این كیفیت كه مورد استناد هیات نظارت بر مطبوعات قرار گرفته از آن استفاده كرد. البته این را هم عرض كنم كه اخیرا اخباری كه از هیات نظارت بر مطبوعات منتشر میشود، اخبار چندگانهای است و من نمیدانم چه علتی دارد كه اخبار مربوط به این حوزه اخبار چندگانه و گاه متعارض است. كما اینكه اخیرا در مورد ماهنامه زنان كه لغو امتیاز شد باز دو خبر كاملا متناقض منتشر شد و هیات نظارت بر مطبوعات هم مشخص نكرد كه كدامیك از این دو خبر و مستندات مندرج در این اخبار خبر درستی است. البته من تاكید میكنم كه از محتویات پرونده این نشریات در هیات نظارت بر مطبوعات اطلاعی ندارم. اما اگر ما مبنا را بر خبر مندرج در سایت اداره مطبوعات بدانیم دلیل موجهی برای لغو امتیاز این نشریات ذكر نشده است. علاوه بر این باید توجه داشت كه هیات نظارت بر مطبوعات وظایفی دارد كه باید اقدامات خود را در حدود این وظایف انجام بدهد. مجاز به تجاوز از حدود این وظایف نیست و ضمن اینكه در اجرای این وظایف باید حقوق این اشخاص و نشریات و روزنامهنگاران رعایت شود.
این لغو امتیازهایی كه اخیرا اتفاق افتاده به نظر شما در حیطه اختیارات هیات نظارت بوده؟
تفسیری كه بنده از منظر حقوق مطبوعات از موارد لغو امتیاز سال جاری دارم كاملا متفاوت از تفسیری است كه هیات نظارت به آن عمل میكند. به اعتقاد من، لااقل در اغلب موارد این لغو امتیازات شرایط لغو امتیاز به هیچ عنوان فراهم نبوده است.
در بند 11 ارجاع شده به بند 9 (شرایط كسب پروانه) در این بند – بند 9– آمده است: در صورت از بین رفتن این شرایط نشریه لغو امتیاز میشود، مثل التزام به قانون اساسی و یا عدم اشتهار به فساد و... وجود و یا عدم وجود این شرایط چگونه باید محرز شود و آیا احراز این شرایط در حیطه وظایف هیات نظارت بر مطبوعات است؟
ببینید اینها از مواردی است كه جزء ایرادات تبصره ماده 11 است. عبارت تفسیر ماده 11 این است: «در صورتی كه صاحب پروانه یكی از شرایط مقرر در ماده 9 این قانون را فاقد شود، به تشخیص هیات نظارت امتیاز نشریه لغو میشود.» مسئله اصلی آن است كه این تبصره از دو قسمت تشكیل شده، در قسمت اول مرجع تشخیص هیات نظارت بر مطبوعات نیست. یعنی این هیات نظارت نیست كه تشخیص میدهد آن فرد شرایط را از دست داده یا نه. مراجع ذیصلاح قانونی هستند. فرض بفرمایید یكی از شرایط صاحب امتیازی مدرك كارشناسی است. هیات نظارت بر مطبوعات نمیتواند تشخیص دهد این شخصی كه تا امروز كارشناس بوده است مدركش اعتبار ندارد. ممكن است وزارت علوم اعلام كند دانشگاهی كه این فرد از آن مدرك گرفته است فاقد اعتبار است. یا فرض كنید یكی از شرایط عدم حجر و ورشكستگی به تقلب و تقصیر است. هیات نظارت مرجع تشخیص ورشكستگی نیست بلكه دادگاه باید حكم ورشكستگی برای كسی بدهد. لذا هیات نظارت بر مطبوعات صلاحیت ندارد تعیین كند كه شخص صاحب امتیاز، شرایط ماده 9 را از دست داده است یا خیر. در بخش دوم آمده است به تشخیص هیات نظارت مقرر در ماده 10 پروانه نشریه لغو میشود. حالا چنانچه یك صاحب امتیاز با یك دلیل قاطع مثل حكم دادگاه یكی از شرایط صاحب امتیازی را از دست بدهد، هیات نظارت میتواند تشخیص بدهد كه میتواند پروانه را لغو كند یا نه.
تشخیص این موارد كه در ماده 9 آمده است، به كدام مرجع مربوط میشود، برای مثال پایبندی و التزام به قانون اساسی، اثبات چنین چیزی در صلاحیت كدام مرجع است؟
تمام این موارد یا باید به تشخیص دستگاه تخصصی مربوطه باشد، مثلا تابعیت ایران، تابعیت ایران را دولت ایران تعیین میكند، هر كسی كه شناسنامه دارد تابعیت ایرانی دارد. مدرك تحصیلی را وزارت علوم تایید میكند. سابقه محكومیت كیفری به حكم دادگاه است. پایبندی و التزام عملی به قانون اساسی، مادامی كه كسی طبق حكم دادگاه به عنوان براندازی و یا شبیه آن محكوم نشده است، نمیشود گفت فردی التزام عملی به قانون اساسی ندارد.
در مورد توقیفها و لغو امتیازهای اخیر، ظاهرا رسمی پیدا شده است كه پیش از اینكه صاحب امتیاز و مدیرمسوول یك نشریه از توقیف یا لغو امتیاز نشریه خود با خبر شوند، خبر این لغو امتیاز یا توقیف روی تلكسهای خبری میآید. بهطوری كه در تماس ما با مدیرمسوول و صاحب امتیاز چند نشریه از 9 نشریه لغو امتیاز شده اخیر، صاحبان امتیاز این نشریات چند ساعت پس از انتشار خبر لغو امتیاز نشریاتشان هنوز ابلاغیه رسمی دریافت نكرده بودند! این فرآیند به نظر شما چطور است؟
زمانی كه یك خبر منتشر میشود، دو طرف دارد: یكی منبع یا منشاء خبر است و دیگری خبرنگار و رسانه است. كار خبرنگار و رسانه، خبرگیری است. رسانهای كه ارتباطاتی دارد وظیفه خود را انجام میدهد. منتها از طرف دیگر از كانون خبر باید پرسید كه چرا بهطور دقیق، رسمی و سراسری انجام نمیشود؟ البته انتشار خبر واجد اثر حقوقی برای آن نشریه نیست، زمانی كه تصمیم هیات نظارت به نشریه مربوطه ابلاغ شد از آن زمان لازمالاجرا است.
بازگردیم به قبل، گفتید كه اثبات عدم دارا بودن شرایط مندرج در ماده 9 قانون مطبوعات در صلاحیت هیات نظارت بر مطبوعات نیست. بنابراین حتما مدت زمانی بین اثبات عدم دارا بودن شرایط مندرج در ماده 9 تا لغو امتیاز وجود دارد. اما غالبا نشریاتی كه لغو امتیاز میشوند تا پیش از لغو امتیاز هیچگونه احضاریه یا چیزی شبیه به آن برای فرصت توضیح در مورد اتهاماتی كه براساس آن لغو امتیاز میشوند ندارند، نظر شما در این مورد چیست؟
پرسش شما باز میگردد به موضوع خیلی مهم و آن اینكه هیات نظارت بر مطبوعات اختیاراتی در قانون برای توقیف و یا لغو امتیازات نشریات دارد. ما چه به این مقررات انتقاد داشته باشیم یا نه، به هر حال این مقررات لازمالاجراست چون قانون است. نكتهای كه وجود دارد، در متن قانون تشریفات رسیدگی هیات نظارت بر مطبوعات به تخلفات نشریات پیشبینی نشده است. یعنی مشخص نشده كه به فرض میباید مدیرمسوول را هیات نظارت صدا كند، با او صحبت كند و ... اما به حكم عمومات حقوق و به خصوص اصول حقوق اساسی. ما باید بگوییم كه هیات نظارت بر مطبوعات باید برای اجرای وظایف و اختیارات خود حقوق مدیران مسوول و صاحبان امتیاز را رعایت كند. به این ترتیب كه حداقل آنها را صدا كند، موارد اشكالات و یا موارد تخلفات را به آنها بگوید، دفاعیاتشان را بخواهد، توضیحاتشان را بشنود و بعداز آن تصمیمگیری كند. این شیوه كه البته سالیان طولانی از ابتدای تشكیل هیات نظارت بر مطبوعات از سال 1364 در این هیات جاری بوده است، به اعتقاد من با اصول و مبانی حقوق سازگار نیست.
هیچگونه اخطار كتبی یا شفاهی نداشتهاید؟
یكی از نشریاتی كه در اطلاعیه اخیر هیات نظارت بر مطبوعات لغو امتیاز شده بود، ماهنامه «هفت» بود كه پس از پنج سال انتشار دیروز لغو امتیاز شد. هرچند در اطلاعیه هیات نظارت آمده بود كه به نشریات لغو امتیاز شده تذكر داده شده بود، اما مدیرمسوول نشریه هفت، احمد طالبینژاد در گفتوگو با خبرنگار ما اعلام كرد كه تا به حال هیچگونه تذكری چه به صورت كتبی و چه به صورت شفاهی به این ماهنامه داده نشده است.
چطور از لغو امتیاز نشریهتان باخبر شدید؟
در همین حدی كه دوستان مطبوعاتی خبر دارند خبر داریم. هنوز هیچ ابلاغی رسمی به ما نشده است.
برای تحقیق در مورد صحت خبر تماس گرفتهاید؟
تماس گرفتهایم اما فعلا هیچكس پاسخگو نبوده. به هر بهانهای نتوانستهایم با هیچ یك از مسوولان صحبت كنیم.
آیا پیش از این تذكر یا اخطار كتبی و شفاهی داشتهاید؟
یكی از افتخارات و یا ضعفهای ما این است كه تاكنون، طی پنج سال گذشته هیچگونه اخطار كتبی یا شفاهی دریافت نكردهایم.
آنچه در خبر یكی از خبرگزاریها به نقل از منابع آگاه آمده است، استناد به ماده 11 قانون مطبوعات بوده است. با توجه به موارد ذكر شده در این ماده كه به ماده 9 قانون مطبوعات ارجاع داده شده است، فكر میكنید براساس كدام یك از این موارد نشریه شما لغو امتیاز شده است؟
اتفاقا در بعضی از سایتها از جمله سایت خود هیات نظارت جرم نشریاتی كه لغو امتیاز شدهاند اشاعه فساد و استفاده كاربردی از عكسها ذكر شده. ما تا به حال این مورد را هم نداشتهایم، حتی یك مورد هم به ما تذكر داده نشده است.
این شوخی سیزده به در بوده
دنیای تصویر نیز پس از 17 سال فعالیت و در شماره 183 لغو امتیاز شد، گفتوگوی كوتاهی با علی معلم، مدیرمسوول و صاحب امتیاز دنیای تصویر داشتهایم كه در ادامه میآید:
آیا برای شما ابلاغیه رسمی آمده است؟
من هم از طریق یكی از خبرگزاریها و به نقل از منابع آگاه مطلع شدم. مثل اینكه تاییدیهاش هم آمده است. اما به نظرم شوخی سیزده به در است، چون ما عادت داریم شوخی زیاد كنیم.
در خبر منتشر شده آمده است كه تذكرهای مكرر به نشریات داده شده است، آیا تابهحال برای شما اخطار یا تذكری داده شده؟
تا به حال ما نه اخطار و نه تذكری داشتهایم.
طی 17 سال فعالیت دنیای تصویر، چنین برخوردی سابقه داشته است، آیا هیچگونه تذكر یا اخطار شفاهی به شما داده نشده بود؟
طی همه این 17 سال هیچگونه تذكری از هیات نظارت نداشتهایم. گمان میكنم این یك شوخی بوده و شاید توپ زیر پای كسی است، البته الان در مورد این موضوع زیاد نمیخواهم صحبت كنم. اجازه بدهید ببینیم این قضیه چقدر واقعیت دارد. چون هنوز به من ابلاغ نشده است. اما اگر رسما ابلاغ شود، حرفهای زیادی دارم برای گفتن كه در یك كنفرانس خبری هم ایرانی و هم خارجی خواهم گفت. ولی این قضیه به این سادگی اتمام پیدا نخواهد كرد.
موضعگیری انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران
بدرالسادات مفیدی- دبیر انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران- با بیان این مطلب و با انتقاد به لغو امتیاز 9 نشریه از سوی هیات نظارت بر مطبوعات اظهار كرد: در یك سال گذشته رفتارهای بهشدت سختگیرانهای را از سوی اعضای هیات نظارت بر مطبوعات با نشریات شاهد بودیم كه متاسفانه در روزهای انتهایی سال، در آستانه عید نوروز و بلافاصله پس از انتخابات مجلس شورای اسلامی كه رسانهها نیز نقش موثری در افزایش میزان مشاركت مردم در آن داشتهاند، با لغو امتیاز 9 نشریه به اوج خود رسید. وی افزود: ادامه چنین روندی از سوی هیات نظارت بر مطبوعات، مطمئنا علاوه بر بیكار كردن بسیاری از روزنامهنگاران، به مختل شدن كار اطلاعرسانی در كشور نیز منجر خواهد شد. او با اشاره به اینكه طبق قانون، این هیات دو وظیفه صدور مجوز انتشار برای نشریات و نظارت بر عملكرد آنها را برعهده دارد، اضافه كرد: گرچه این هیات، براساس قانون، در مواردی اجازه لغو نشریات را نیز داراست، اما برخوردی همراه با تسامح و تساهل بیشتر از آن انتظار میرود؛ چرا كه لغو امتیاز نشریات به معنای مرگ همیشگی آنهاست و حال آنكه در سالهای گذشته توقیف موقت آنها، بهرغم تلخ بودن و آثار و تبعات منفی، حداقل جای این امیدواری را داشت كه نشریه با ارائه مستندات و دلایل خود به دادگاه، موفق به دریافت حكم تبرئه شود. به گزارش ایسنا، دبیر انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران تصریح كرد: چنین برخوردی با مطبوعات شبهه سیاسی بودن برخوردها را نیز قوت میبخشد؛ چرا كه لغو امتیاز نشریات مرحله آخر برخورد با آنها، پس از اخطار و مهلت قانونی است به عنوان نخستین و آخرین مرحله برخورد.
نوشته شده توسط امیـر هادی انواری در ساعت | لینک
|
