در 14 بهمن امسال، پس از تپه چغای بروجرد  اینبار  آرش کمانگیر در مجموعه سعدآباد تهران کمان خود را کشید.  مجسمه ای که با هدف بازسازی حال و هوای این مجموعه در دوره های پیش از انقلاب اسلامی ساخته شد، در شرایطی رونمایی شد که پیش از آن توجه چندانی به ساخت مجسمه و تندیس ها به خصوص از شخصیت ها و اسطوره های  باستانی وجود نداشت. از این رو  ساخت و رونمایی این مجسمه می تواند قابل توجه باشد. اما با تمام تازگی که ساخت و رونمایی از این مجسمه به خصوص نصب آن در سعد آباد و رونمایی آن در دهه فجر داشت، تنها سه خبرگزاری به پوشش خبری آن پرداختند. جالب آنکه سه خبرگزاری مزبور، عمدتا از خبرگزاری های رسمی کشور یعنی ایرنا، واحدمرکزی خبر و فارس بودند. این در حالی است که پوشش خبری رونمایی این مجسمه در خارج از کشور، بیش از داخل کشور بوده است. جالب آنکه اخبار مخابره شده توسط این سه خبرگزاری تقریبا یک شکل و محتوای آن برگرفته از بروشوری تبلیغاتی بود که توسط گروه  مجسمه سازی آرش کمانگیر چاپ شده بوده است.

رونمایی از مجسمه هفت متری آرش کمانگیر که توسط استاد ارژنگ(حسن ارژنگ نژاد)، مجسمه ساز قدیمی که سابقه حضور او در سعدآباد تهران به حدود سال های 1316 می رسد و با محیط سعد آباد چندان هم بیگانه نیست، می توانست بیشتر مورد توجه قرار بگیرد.

ارتفاع این مجسمه از سطح زمين تا انتهاي كمان بيش از 7 متر است كه يك سنگ صخره مانند به ارتفاع 170 سانتيمتر در قسمت زيرين آن قرار دارد.

آرش نماد ایثار ملی است

در همین خصوص با افشین کرمی، مدیر مجموعه سعدآباد و مدیر کل امور فرهنگی و تشکل های غیر دولتی سازمان میراث فرهنگی انجام داده ایم که در ادامه می آید.

چطور شد که تصمیم به ساخته مجسمه هایی نظیر آرش کمانگیر در محوطه باغ موزه سعدآباد گرفته شد؟

همانطور که مستحضر هستید یکی از جاذبه های گردشگری در تمام دنیا مجسمه است. با توجه به سنخیت تاریخی که مجموعه داشت، استادی را به نام استاد ارژنگ نژاد که از سال 1316 در سعدآباد فعالیت کرده بودند را دعوت کردیم و تیم کارشناسی بررسی کرد که چه مجسمه ای برای مجموعه مناسب است. قبل از انقلاب 17 مجسمه روبروی کاخ ملت که در حال حاضر آرش کمانگیر آنجا نسب شده است قرار داشت. ما برای احیای مجسمه ها، منهای مجسمه های خاندان منحوس پهلوی یعنی آن دسته از مجسمه هایی که سنخیت تاریخی دارند و وابستگیی به خاندان سلطنتی ندارند را احیا کنیم. آرش کمانگیر را به عنوان شروع این روند انتخاب کردیم تا بتوانیم توریست بیشتری جذب کنیم. و بازخورد آن هم مثبت بود چنان که در همین مدت کوتاه مردم به خوبی استقبال کردند. همه ساله در ایام دهه فجر استقبال بیشتری از مجموعه می شد. اما امسال نصب این مجسمه روی تعداد بازدید کنندگان تاثیر بسزایی داشته است. به طوری که پس از پایان دهه فجر هم همچنان آمار بازدیدکنندگان از میزان سال های قبل بیشتر بوده است.

پس از انقلاب ـ طی این حدودا سی سال اخیر ـ علاقه چندانی از سوی مسئولین برای ساخت این دست مجسمه ها که به تاریخ ایران باستان مربوط باشند وجود نداشته است، این کار آیا شروع یک روند تازه در مدیریت سعدآباد به شمار می رود؟

این یکی از نمادهای ملی مردم ماست، همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند بحث «غیرت ملی» است. ما در کشور یک بخش اسلامی داریم: نماد اصلی ایثار برای ما حضرت امام حسین(ع) است. ما این را قبول داریم و قطعا می گوییم که بالاترین مقام در ایثار حضرت سید الشهدا(ع) است که خود و خانواده اش را برای دین و هدفش قربانی کرد.

اما آرش کمانگیر هم در مقیاس کوچکتر و در حوزه ملی چنین کاری انجام داد. و خودش را برای کشور و وطنش فدا کرد و جانش را از دست داد. اگر ما بتوانیم در این حوزه ها غیرت ملی مردممان را براگیخته کنیم، مردم ما متوجه خواهند شد که  چه سرزمین غنی و تاریخ و تمدن قدرتمندی دارند. مردمی که از ابتدا یکتا پرست بودند، با توجه به اینکه کمتر کشوری از ابتدا یکتاپرست بوده است. و بعد هم که اسلام آمده است آن را با آغوش گرم پذیرفته و این باعث افتخار مردم ماست.

آرش کمانگیر، یا یادواره شهدا و انقلاب که قرار به ساخت و نصب آن در سعدآباد است قبلا (دوره سلطنت خاندان پهلوی) وجود نداشته .با توجه به اینکه از این طرح با عنوان «احیای مجسمه های قدیمی سعد آباد» یاد می کنیم، این طرح با روح «احیا» و موزه منافات ندارد؟

بخشی از مجسمه ها صلاح نیست که احیا شوند که متعلق به خاندان منحوس پهلوی هستند. اما این مجسمه جایگزینی است برای آن مجسمه ها که به عنوان یکی از سمبل های ملی جایگزین آن مجسمه ها شده است. به جز آرش سایر مجسمه ها قرار است که احیا شوند. برای مثال بحث سوار و سربازان هخامنشی و... قبلا در سعدآباد بوده اند و ما قصد داریم که آنها را احیا کنیم.

آرش کمانگیر سنخیت تاریخی دارد و با ماهیت موضوع منافاتی ندارد. نماد ترکیبی شهادت و انقلاب هم قرار نیست داخل خود موزه نصب شود و در مدخل ورودی، مقابل در زعفرانیه سعدآباد نصب خواهد شد، تا اهداف نظام  هم پیگیری شود. بنابراین به ماهیت موزه آسیبی نخواهد رساند.

این پروژه با چه اهدافی آغاز شده و چگونه ادامه خواهد یافت؟

اگر مشکلات مالی حل شوند، بعد از آرش کمانگیر پروژه اسب سوار هفت متری اجرایی خواهد شد. مجسمه ترکیبی شهدا و انقلاب در محوطه زعفرانیه و سرباز هخامنشی و... که در حال پیگیری آنها هستیم. که پیگیری و اجرایی شدن این پروژه ها می تواند روی جذب گردشگری بسیار تاثیر گذار باشد.

در مورد جنس مجسمه ها، چرا چنین مجسمه هایی با صرف هزینه بیشتر از جنس برنز و... ساخته نمی شوند تا ماندگاری بیشتری داشته باشد، همچنین از ارزش مادی بیشتری هم برخوردار باشند؟

ما با حداقل ها آغاز کردیم، مطمئنا اگر با برنز کار می کردیم مدت زمان عمر مجسمه طبیعتا بیشتر بود. اما وقتی توانش را نداشتیم با همین حداقل شروع کردیم که بگوییم واقعا چنین کاری شدنی است. فعلا شروع کرده ایم تا به امید خدا بتوانیم سایر پروژه ها را نیز گام به گام پیش ببریم. سایر طرح ها هم در حال اجرا شدن است اما به لحاظ جالب بودن موضوع مردم و رسانه ها روی بحث این مجسمه بیشتر علاقمند شدند.

درختی که در مدخل ورودی کاخ ملت تاثیر منفی روی نمای مجسمه آرش گذاشته است، فکری برای جابه جایی(و نه قطع درخت) کرده اید؟

این درخت پس از سال های ابتدایی انقلاب رشد کرده و جلوی مجسمه را گرفته. استاد ارژنگ نژاد هم پیشنهاد جا به جایی درخت را دادند اما اینجا(مجموعه سعدآباد) لازمه هرگونه جا به جایی(حتی درخت) اخذ موافقت سازمان میراث فرهنگی است.

اگر قرار باشد سایر مجسمه ها هم در همین محل نصب شوند، این درخت ها می توانند مشکل جدی در نمای مجسمه ها داشته باشند، چه برنامه ای برای درخت ها دارید؟

سایر مجسمه ها در این محل نصب نخواهند شد و در اطراف استخر قرار خواهند گرفت. اصل ماجرا یعنی محل قرار گیری مجسمه های قبلی که در دوره دو پهلوی ساخته شده بودند هم در کناره های استخر بودند که عکس آنها را داریم. یعنی دو سوار و سربازهای هخامنشی محل استقرارشان در کنار استخر بوده است.

---------------

مطالب مرتبط: